Owoce morza: ośmiornice – przysmak czy świństwo?

Ośmiornice to mięczaki żyjące w pełno słonych morzach ciepłej i gorącej strefy klimatycznej. Występuje w Morzu Karaibskim, wodach przybrzeżnych Ameryki Południowej, a także w wodach szelfu kontynentalnego Afryki i Indonezji, całym Morzu Śródziemnym, oraz Kanale La Manche. Gatunek zagrożony wyginięciem wskutek odłowów.

Mają one głowę zaopatrzoną w dwie szczęki przypominające dziób, język pokryty zębami oraz gruczoły ślinowe mogące wydzielać jad. Jego działanie w przypadku ukąszenia jest niebezpieczne nawet dla ludzi. Dotyczy to  szczególnie bardzo małych  jaskrawo ubarwionych ośmiornic . Z głowy ośmiornicy wyrasta osiem ramion z przyssawkami. Służą one właśnie do przysysania się do podłoża, ale także do chwytania zdobyczy. Te ramiona – macki są bardzo giętkie i daleko dosięgną – może dlatego ośmiornicami nazywa się różnego rodzaju mafie, które swymi „mackami” potrafią dosięgnąć każdego, kto im się narazi.

Ośmiornice nie są stworzeniami ruchliwymi. Poruszają się – na zasadzie odrzutu wody wyrzucanej z silnie umięśnionego lejka tylko albo goniąc zdobycz, albo uciekając przed atakiem. Łączą wtedy macki, przez co przypominają kształtem torpedę.  A w razie zagrożenia stawiają „zasłonę dymną” z ciemnej wydzieliny znajdującej się w specjalnym worku na ich ciele.  Żywią się one przede wszystkim skorupiakami i rybami.

Przeczytaj zanim zjesz!
Ale ośmiornice potrafią być bardzo niebezpieczne.. Wiele z nich ma w mackach silną truciznę, którą obezwładniają schwytaną ofiarę, aby ją spokojnie pożreć. Toksyna ta powoduje paraliż, choć nie poraża mózgu ani serca. W przypadku człowieka ukąszenie przez ośmiornicę w pierwszej chwili bywa niezauważone. Dopiero po kilku – kilkunastu minutach pojawia się osłabienie mięśni, trudności w oddychaniu i przełykaniu, a w skrajnych przypadkach – porażenie układu oddechowego. Tę truciznę produkują nie same ośmiornice, lecz żyjące z nimi w symbiozie bakterie. Najgroźniejszym trucicielem jest ośmiornica błękitno pierścieniowa, nazywana tak, gdyż w sytuacjach zagrożenia demonstruje charakterystyczny wzór z niebieskich kółeczek – szczerze mówiąc, stworzenie skojarzyło mi się z dzieckiem w piżamce. Ta ośmiorniczka jest niewielka, rozpiętość jej ramion wynosi zaledwie 20 centymetrów. Groźny „arsenał” ma zapewne zrekompensować niewielkie rozmiary.

Ośmiornice są stworzeniami bardzo inteligentnymi. Przykładem może być ośmiornica o imieniu Paul, żyjąca w akwarium w niemieckiej miejscowości  Oberhausen,  która wybierając jedzenie z pojemnika oznaczonego flagą danego państwa typowała – podobno bezbłędnie – wyniki wielu meczów. Podobno Paul przewidział trafnie wszystkie wyniki spotkań, w których brała udział niemiecka reprezentacja, a także meczu o trzecie i pierwsze miejsce, m.in. przewidział porażki Niemców z Serbią i Hiszpanią, a po Mistrzostwach Świata został zarejestrowany w Urzędzie ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego UE w Alicante jako znak towarowy jako „Paul the octopus” oraz „Octopus Paul”. Niestety, znana ośmiornica zmarła niedawno ze starości. Dokonywane przez Paula typowania były transmitowane przez wiele stacji telewizyjnych.

Podobno ośmiornice są inteligentniejsze od delfinów. Są ciekawe i szybko uczą się nowych rzeczy, na przykład otwierania mackami pojemnika z jedzeniem. Podobno niektóre małe ośmiornice potrafią wykorzystywać łupiny orzechów kokosowych, które wpadły na dno morza jako….. ochronę przed drapieżnikami. Wchodzą do środka łupiny, a czasem zamykają się drugą połową, jak małże w skorupie.

Przysmak dla smakoszy
Ale ośmiornica,  mimo odstręczającego – przynajmniej dla mnie – wyglądu, jest także przysmakiem. Jej mięso można przyrządzać na różne sposoby: gotować we wrzątku i na parze, dusić, smażyć, grillować i piec. Można ugotować na niej zupę, albo podać jako potrawkę czy gulasz. Ośmiornicę można też łączyć z innymi owocami morza. Potrawy z niej są popularne przede wszystkim w kuchni śródziemnomorskiej i dalekowschodniej, ale także we Francji i Hiszpanii.

Mięso ośmiornic – jak i wszystkich owoców morza – jest bogatym źródłem białka i tłuszczów nienasyconych. Jest  białe i delikatne, choć nieco gumowate. Jadalną częścią są przede wszystkim macki. Ale uwaga! Ponieważ ośmiornica żyje  na dnie morza, może akumulować  w sobie metale ciężkie, dlatego nie powinno się jeść jej na surowo.

Przed gotowaniem mięso ośmiornicy należy dokładnie zbić tłuczkiem, aby bardziej zmiękło. Niektórzy zalecają, aby dla jeszcze większej miękkości po opłukaniu, a przed rozpoczęciem gotowania włożyć je na kilkanaście minut do gorącej wody.

Ostatnio w Polsce można kupić coraz więcej artykułów, które jeszcze parę lat temu nie były dostępne, a podczas zagranicznych wycieczek zdarzają się okazje spróbowania ciekawych, egzotycznych dla nas potraw. Nie każdy musi je polubić, nie każdego też stać na zakupienie mało znanych produktów, choć wiele jest z pewnością smacznych i zdrowych. Ale to chyba dobrze, że także pod względem kulinarnym zbliżamy się do świata.

Przepis na duszoną ośmiornicę

I na koniec przepis na duszoną ośmiornicę – mam nadzieję, że prostyJ

Składniki:
1 kg małych sprawionych ośmiornic,
1,5 szklanki czerwonego wina,
2 łyżeczki octu balsamicznego,
2 łyżeczki sosu sojowego,
¼ szklanki słodko ostrego sosu chili,
¼ szklanki keczupu,
1 szklanka posiekanej natki pietruszki.

Sposób przyrządzenia:
Wino mieszamy w rondlu z octem balsamicznym, dodajemy ośmiornice. Doprowadzamy do wrzenia, gotujemy powoli przez 20 minut. Odcedzić. W misce mieszamy obgotowane ośmiornice z sosem chili i keczupem. Pieczemy na ruszcie w piekarniku lub na grillu przez około 6 minut. Przed podaniem posypujemy pietruszką.

Smacznego!

PS. ośmiornica równie dobrze smakuje z grilla!

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *